"Modern Zamanlar" yazarı Hadi Uluengin,müjdelediği o yazıyı, Nagazaki'ye atom bombası atılmasının yıldönümünde,9 Ağustos'ta yazdı: "Bombacı."
Yazı baştan aşağı yanlışlarla,yalanlarla, savaşperest "avanaklıklarla" (kendisi "avanakbarışperestler'i iğneliyor) ve en azından o dönemin uluslararasıortamıyla ilgili engin cehaletle dolu. Uluengin, atom bombalarınınatılmasını "savaş ve askerlik tarihi açısından bir zorunlulukaddediyor"muş. Böyle addetmesine gösterebildiği tek "kanıt" da şu:"Amerikalılar, Japonya'ya hala binlerce kilometre uzaktaki MarshallAdaları'na ancak 1944 Ocağında ulaşabildiler. Washington'daki YüksekKarargâh da savaş bu ritmle seyrettiği takdirde Tokyo'nun 1950'den öncezaptedilemeyeceğini ve yaklaşık 2 milyon "boy"un daha öleceğinihesapladı. Nitekim, gidişat yukarıdaki hipotezi aynen doğruladı."

Nasıl doğruladığını söylemiyor ama yazarımız.Atom bombaları, bu hipotezin "doğrulanmasına" fırsat bırakmadı. Amazaten bu hipotez de tamamen palavra.
Hadi Uluengin, atom bombalarınınatılmasının askeri olarak bir zorunluluk olduğunu söylüyor, ama döneminAmerikan askeri liderleri ve en üst düzey yetkilileri de (Başkan HarryTruman ve önce özel danışmanı, 3 Temmuz 1945'ten sonra da dışişleribakanı olan Byrnes hariç) hiç de aynı kanıda değil. Yani, II. DünyaSavaşı'nı kazanan Amerikalı komutanlar, bizim Hadi kadar bilmiyor buişi! Mesela şu kişiler bilmiyor: Genelkurmay Başkanı Amiral WilliamLeahy, Müttefik Kuvvetler Başkomutanı General Dwight Eisenhower,Pasifik'teki ABD kuvvetleri konutanı General Douglas MacArthur, SavaşBakanı Henry Stimson, Donanma Bakanı James Forrestal, Dışişleri BakanıCordell Hull...
Hadi Uluengin, askeri tezine dayanak olsun diye,Amerikalıların Marshall Adaları'nı taa 1944 Ocağında ele geçirebildiğinisöylüyor. İkinci Dünya Savaşı şartları dahilinde bunda şaşılacak birşey yok. Uluengin, engin "bilgisine" güvenmek yerine, muteber bir II.Dünya Savaşı tarihi kitabına baksaydı öğrenecekti ki, Japonya, savunmave aslında saldırı hattını anakaraya çok uzak adalarda kurmuştu. Bunarağmen Japonya 1942 Haziranında Midway savaşını kaybedince durumdeğişmiş ve asıl olarak savunma savaşına dönmeye başlamıştı.Amerikalılar daha 1942'de Tokyo'yu uçaklarla bombalayacak kadar Japonanakarasına yaklaşmayı başarmıştı. Ama yine de, savunma çemberininPasifik'teki sayısız adaya yayılmış olması Amerikalıların "zamanınıaldı".

Uluengin, Japon faşizminin savaşma azmini ve azgınlığını kendisisöylüyor zaten, ne yapacaktı bu azim, hemen süngüsünü indirecek miydi?Tabii ki ve maalesef sonuna kadar savaştılar. Ama 1943 sonlarında, hele1944'te durum kabak gibi meydandaydı.
Hadi Uluengin, Tokyo'nun1950'den önce zaptedilemeyeceğini söylüyor!!! Kolaylıkla ulaşılabilecekbir bilgiyi aktarayım: Amerika 1 Kasım 1945'te Japon anakarasını işgaletmeyi planlıyordu. (Atom bombaları hazır olmasaydı, sadece bombardımanve deniz ablukasıyla teslime zorlamak bile tartışılıyorduWashington'da.) Ve atom bombalarının atıldığı Ağustos başında Tokyo'daneredeyse taş üstünde taş kalmamıştı; imparatorluk sarayı ve etrafıhariç. Şöyle söyleyeyim: Bir gecede 1000 Amerikan bombardıman uçağınınTokyo'yu bombaladığı oluyordu ve mesela 9 Mart'taki bombardımanda 97 binkişi (Nagasaki'den daha fazla) ölmüştü. Başka şehirler de bu şekildebombalanıyordu. Evet, Japonya topyekun bir işgale karşı savunma planlarıyapıyordu, ama dediğim gibi, bütün yollar kesilmiş olduğundan ve yenisilah üretmek neredeyse imkansı hale geldiğinden Japon halkı bambumızraklar bile hazırlıyordu muazzam Amerikan savaş makinesine karşıkoymak için. Hadi Uluengin hangi 1950'den bahsediyor!
Bir de şu "2milyon "boy"un daha öleceği hesabı" var. Uluengin'in hangi enginkaynaktan beslendiğini bilmiyorum, ama tabii rakamlar ufuk tanımaz,iddianızı kanıtlamak veya "tez"inizi güçlendirmek için sınırsızcakullanabilirsiniz. Ne var ki, o dönemin dikkate alınabilecektartışmalarında, atom bombasının atılmasını savunan üç, beş kişinin birişgal durumunda öngördüğü Amerikan askeri kayıpları 500 bin civarındaydıve bu rakam bile son derece tartışmalıydı; kayıpların daha düşükolduğunu gösteren hesaplamalar da vardı.

1944'te daha Almanya teslim olmamıştı ve Müttefikler hem Avrupa'da hemde Pasifik'te savaşmak zorundaydı. Ama 1944 sonlarına doğru Almanya'nınyenileceği ayan beyan ortaya çıkmıştı. Japonya'nın savunma çeperi deiyice kırılmış ve Amerikalılar bu çeperin içine sızmıştı. Dahası,Japonya'nın askeri ve endüstriyel kapasitesi hızla eriyordu. Amerikandenizaltıları ve uçakları, Japonya'nın bütün ikmal yollarını kesmişti;ekonomisi felce uğratılmıştı; hiçbir mal anakaraya ulaştırılamıyordu.Dahası, muazzam Amerikan hava bombardımanı filosu Japon şehirleriniyerlebir etmeye başlamıştı. Ben de Uluengin gibi ayrıntıya girmeyeyim veGüneybatı Pasifik Hava Kuvvetleri Komutanı General George C. Kenney'nin17 Eylül 1944'te verdiği rapordan sadece bir cümleyi nakledeyim: "Durumhızla gelişiyor ve Japonların çok fazla dayanamayacağını gösterenişaretler var."
Nitekim, 1 Nisan 1945'te, Japonya'da, askeri faşizminkadrolarına mesafeli Baron Kantaro Suzuki'nin başbakan olması da,bizzat Amerikan birimleri tarafından "aşırıcıları by-pass etme ve eğermümkün olursa barış görüşmeleri için bir zemin yaratma çabası" olarakyorumlandı.

Mayıs 1945'te Almanya'nın teslim olması,Japonya'da artık hiçbir ümit bırakmadı. Barışa ulaşma çabaları dayoğunlaştı. Resmi ve gayrıresmi kanallardan Japonya'nın barış aradığıhaberleri geliyordu. Amerikalılar o sırada Japonların haberleşmeşifrelerini de kırmıştı ve bütün yazışmaları tarıyorlardı. Ve buyazışmalardan da Japonya'nın barış görüşmeleri için zemin aradığıanlaşılıyordu. Ama Amerika da, Sovyetler Birliği de bu girişimlerekulaklarını tıkadı.
1945 baharında atom bombaları konusu bakanyardımcısı düzeyindeki toplantılarda bile konuşulmuyordu; bu konu sonderece gizli yürütülüyordu. Tartışma, asıl olarak, bir barışa ulaşmakiçin Japonya'nın teslim şartları üzerinde dönüyordu. 12 Nisan 1945'teölen Başkan Roosevelt de, yerine geçen Truman da "kayıtsız şartsızteslimiyet" demişti. Truman daha sonra bunun 'Japon ulusunun imhaedilmesi veya köleleştirilmesi anlamına gelmediği'ni açıkladı. Amerikanyönetimi içindeki tartışmanın odağında, bu kayıtsız şartsız teslimiyetinsonuçlarının açık bir şekilde ilan edilmesi yatıyordu. En önemli konuise, Japonların tanrı saydığı İmparator'un ne olacağıydı. Üst düzeyyöneticilerin hemen hepsi, imparatora dokunulmayacağının açıklanmasınıistiyordu. Çünkü Amerikalılar da gayet iyi biliyordu ki (fiilen bakanlıkgörevini yürüten Dışişleri Bakan yardımcısı Joseph Grew gibi kimileriyıllarca Japonya'da diplomatik görevlerde bulunmuştu), imparatoradokunulmayacağı garanti edilmedikçe Japonlar son neferine ve kanlarınınson damlasına kadar savaşacak.
Japonların barış arama çabalarında da,Amerikan askeri istihbaratının edindiği bilgilerde ve yazdığıraporlarda da hep aynı şey söyleniyordu: "İmparatora dokunulmayacağı,imparatorluk statüsünün bertaraf edilmeyeceği garanti edilirse Japonlarteslim olmaya hazır."
Ama bombaların atılmasına karar veren Truman'ın akıl hocası Byrnes, bütün bu talepleri geri çevirdi.
HadiUluengin, atom bombaları atılmadan 10 gün önce, Potsdam Konferansıdeklarasyonunda Başkan Truman'ın Japon halkına imparatorun kalacağınıgarantilediğini söylüyor. Yalan. İnternetten de gayet kolay ulaşılabilirPotsdam Deklarasyonu'na: google.com'a girin ve "potsdam declaration"yazın; karşınıza çıkan listenin başında deklarasyon olacak ve siz deHadi Uluengin'in doğruyu yazmadığını göreceksiniz.

Amerikalılar, imparatora dokunulmayacağıgarantisi verilmesiyle Japonya'da savaşa son vermek isteyen liberallerinelini güçlendireceğini biliyordu. O zamanki Amerikalı yetkililer veşimdi biraz tarih kitabı karıştıranlar, atom bombası atılmasına gerekbırakmayacak bir ikinci seçeneğin de varlığının farkındaydı: Avrupacephesinde savaşan ama Asya cephesinde başından beri tarafsız kalanSovyetler'in Japonya'ya savaş ilan etmesi. İşte bu hamlenin Japonya içinöldürücü darbe olacağı biliniyordu ve bu ihtimal Nisan'dan berigündemdeydi. Japonlar da bundan işkillenmişti. Şubat 1945'te YaltaKonferansı'nda biraraya gelen Britanya Başbakanı Winston Churchill,Sovyet lideri Joseph Stalin ve ABD Başkanı Roosevelt, Almanya teslimolduktan üç ay sonra Sovyetler Birliği'nin Japonya'ya savaş ilan etmesikonusunda anlaşmıştı. Almanya 8 Mayıs'ta teslim olmuştu ve süre 8Ağustos'ta doluyordu; yani Hiroşima'ya atom bombası atılmasından iki günsonra. Nitekim, Sovyetler Birliği 8 Ağustos'ta Japonya'ya savaş ilanetti ve Japonya 15 Ağustos'ta teslim olana kadar da Mançurya'dailerledi. Japonya'yı teslime götüren asıl gelişme buydu.
AmerikanSavaş Bakanlığı'nın Askeri İstihbarat Bölümü, 1946'nın Ocağıyla Nisanıarasında yaptığı bir çalışma sonucunda şu raporu verdi: "Atom bombalarıhazır olmasaydı veya kullanılmamış olsaydı bile, Japonya, neredeysekesindi ki, Rusya'nın savaşa girmesi üzerine teslim olacaktı." AmaTruman yönetimi, özellikle atom bombalarının üretiminde son aşamayagelinince, komünizmin Asya'da da yayılacağı endişesiyle Japonya ilebarışın Sovyetler marifetiyle gerçekleşmesine uzaktı.
Hadi Uluengin,zırvalıktan başka bir şey olmayan "analiz"inin sonunda, "İşte nükleersilah kullanımını bu askeri ve siyasi tarih çerçevesine oturtmakgerekiyor" diyor. Ne elim ki, yazdıklarının tarih olduğunu sanıyor ve bu"tarih"in de esas çerçeve olduğunu zannediyor. Alakası yok. Atombombaları, çok ayrıntıya girmeyeyim, savaşı bitirmek için değil, savaşsonrası düzenlemede baskın bir rol üstlenmek için atıldı. Avrupa'dayayılan Kızılordu'ya gem vurmak için. Yalta ve Potsdam konferanslarındamasaya yatırılan dünyayı nüfuz alanlarına bölme konusunda hakim konumdaolmak için. Yıldırmak için. Sovyetler'in Avrupa'nın bir kısmını Naziordularından kurtarıp nüfuz alanına katması gibi Asya ve Japonya'yı daJapon faşizminden sıyırıp nüfuz alanına katmasının önüne geçmek için. VeSoğuk Savaş dünyası işte bu atom bombalarının mantar bulutları altındaşekillendi.
Uluengin, "ahlakiyatçı lafazanlığı unutun" diye nasihatederken kendisi lafazanlık nitelemesinin bile değerli kaçacağı birdurumda olduğunu nasıl bilmiyor? Peki, öğrenmeyi ayıp saymıyorsa belkibundan sonra gayret eder, ama içinde bulunduğu insanlık durumunu neyapacağız?
Haziran'daki yazısında, atom bombalarının atılmasının"insani bakımdan da iyi bir şey" olduğunu söylüyordu. Şimdi biraztörpülemiş bu görüşünü, "genel insanlık tarihi açısından "ehven-i şer"bir "olumluluk(!) addediyorum" demiş. Demiş de, neden böyle düşündüğünüaçıklamamış. Hadi Uluengin'in üslubu, insaniyetini ele veriyor aslında;önceki yazısında, Japon faşizminin Asya'da yaptığı barbarlıklarıhatırlatıyor ve "Ama, eh işte tepesinde bomba patladı ya, meğersemJaponya "masum"muş! Yağma yok, takımadalar devleti ne "mazlum", ne de'masum'dur!' diyor. Yüzde 90'dan fazlası sivil yüzbinlerce insanınöldüğü, bir o kadarının yaralanıp hastalandığı, bombanın verdiğiarazları kuşaktan kuşağa geçirdiği olmasa da olacak bir trajediyeuğramış insanlardan böyle söz edilebilir mi?
Hadi Uluengin, kendiniorijinal zanneden ve bunun ticaretini yaptığı için orijinallik göstermepeşinde. Atom bombalarını savunmasının 'orijinal olmak budalalığından'kaynaklanmadığını söylerken zaafını işaret ediyor aslında. Zaaflar,böyle yokmuş gibi yapmayla veya bunun bir budalalık olduğunu kabul etmekamuflajıyla bertaraf edilemez. Yazarımız, üç beş satır önce de şunusöylüyor: "Yine biliyorum ... "tüm dünya binbir törenle o melun günüanarken, her halde sen de "orijinalliği" bu haltı desteklemeyevardıracak değilsin" diyeceksiniz. Hayır, yanıldınız,"var-dı-ra-ca-ğım"!
Bu yazarımız, ortalıkta uçuşan fikirlerle çocukçainatlaşmayı bir orijinallik zannettiği için (bunu hâlâ yutturabildiğiinsanlar var mı?) bu yazdıklarını da orijinal sanıyor. Bu gibilerdenAmerika'da da yetişiyor. Ama bombanın henüz atıldığı sıralarda, dahaelde çok az bilgi varken ve gelen bilgiler de kesinlikle tek eldençıkmış ve son derece övücü olmasına rağmen ve gazeteler ve televizyonlarhaber diye bunları verirken bile kimi gazete ve radyo yorumcuları(bugün bu kadar bilgi ortadayken Manhattan Projesi'nin şefi GeneralLeslie Grove'un elinde oyuncak olmuş gazetelerin söylediğini söyleyerekorijinal olduğunu sanan Uluengin'in meslekdaşları?!) atom bombasınınkullanılmasını sorguluyordu. Tek bir örnek cümleyle yetineceğim: ABC'denDon Goddard, bir haritaya bakıp Hiroşima'nın en azından sadece askeribir hedef olmadığını anlayınca şunu söylemiş: "Hepimiz anlamalıyız ki,bir Frankeştayn yarattık."
Hiçbir şey Japon faşizmini mazurgösteremez, Hiroşima ve Nagasaki'de yüzbinlerce insanın ölmesi de. AmaHiroşima ve Nagasaki'de yüzbinlerce insanın feci bir şekilde ölmesi deHadi Uluengin'in yaptığı gibi mazur gösterilemez. Böyle bir denklemedayanarak hesaplaşmaya girersek, dünyadaki bütün insanların ölmesine,öldürülmesine varırız. Bir boğazlaşmadan başka bir şey beklenemez. Vedünyada olan şey de zaten, tedricen de olsa, budur. Hadi Uluenginzihniyetinin sayesinde.

09.08.2005